De eerste lijn, bestaande uit eerstelijnszorg, welzijn en het sociaal domein, staat onder druk. In Haaglanden groeit de vraag naar zorg en ondersteuning door onder meer vergrijzing en een toenemend aantal inwoners met meerdere aandoeningen (multimorbiditeit). Tegelijkertijd neemt de beschikbaarheid van professionals af en staan de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg en ondersteuning onder druk. Zorg, welzijn en gemeenten zijn vaak nog gescheiden werelden met eigen structuren, eigen taal en eigen financiering. Vereniging Transmurale Zorg (VTZ) gelooft dat de oplossing niet in nog een beleidsstuk zit, maar in de wijk zelf.
Onder de naam Wijken Gezonder geeft de regio Haaglanden invulling aan het Regionaal Eerstelijns Samenwerkingsverband (RESV). Dat is een regionale samenwerkingsstructuur waaronder 20 Wijksamenwerkingsverbanden (WSV’s) vallen. In die WSV’s komen o.a. huisartsen, apothekers, wijkverpleging, paramedici en welzijn letterlijk aan dezelfde tafel. In Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Wassenaar.
Wijken Gezonder bouwt hierbij niet vanaf nul. De eerstelijnskamer van VTZ is omgevormd tot het RESV, waarbij VTZ tevens als werkgever fungeert van het programmamanagement dat de WSV’s ondersteunt. Daarbij brengt VTZ haar ervaring met regionale netwerken mee, zoals het Netwerk Palliatieve Zorg Haaglanden en het Netwerk Dementie Haaglanden. Die kennis van verbinden, organiseren en doorontwikkelen vertaalt zich nu naar de wijk. In elk van de 20 wijken vormt een kernteam van afgevaardigden van o.a. huisartsen, apothekers, wijkverpleging, paramedici en welzijn de basis. Inmiddels staat in veertien wijken al een kernteam. Bij de rest van de wijken is dat in de maak.
Wie zich in dit onderwerp verdiept, komt al snel twee namen tegen: Wijken Gezonder en Haaglanden Gezonder. Beide bewegingen versterken elkaar, maar hebben een verschillende rol. Haaglanden Gezonder fungeert als regionaal uitvoeringsprogramma van IZA en AZWA: hierin bepalen gemeenten, zorgverzekeraars en zorg- en welzijnsaanbieders gezamenlijk de grote inhoudelijke opgaven voor de regio, zoals preventie, ouderenzorg en mentale gezondheid. Wijken Gezonder zorgt voor de structuur in de eerste lijn, zodat die regionale ambities daadwerkelijk landen in de wijk. Door professionals lokaal met elkaar te verbinden via de WSV’s. Kortom: waar Haaglanden Gezonder de richting bepaalt, versterkt Wijken Gezonder dat die richting voelbaar wordt in de spreekkamer, het buurthuis en de apotheek om de hoek.
Waarom dit ertoe doet, vat huisarts Evelien van der Schoor uit Laak treffend samen: “Dat mijn patiënten in Laak net zo lang en gezond leven als in het Statenkwartier.” Die ambitie wordt pas werkelijkheid als professionals in de wijk elkaar weten te vinden en dat is precies waar Wijken Gezonder het verschil maakt.
“Dat mijn patiënten in Laak net zo lang en gezond leven als in het Statenkwartier.”
Evelien van der Schoor, huisarts in Laak
Wijkcoördinator Danielle van Voorst – van Beest uit Segbroek laat zien hoe dat er in de praktijk uitziet. Zij beschrijft hoe professionals elkaar via het WSV sneller weten te vinden rond inwoners met meerdere vragen tegelijk. Zo vertelt ze over een alleenstaande man bij wie meerdere zorgverleners over de vloer kwamen, maar niemand hem hielp met iets als een boterham smeren. “Iedereen deed zijn eigen stukje, maar het geheel klopte niet.”
Precies dat wil Wijken Gezonder voorkomen: korte lijnen tussen professionals, zodat inwoners niet tussen wal en schip vallen. Ook op een ander vlak zet Segbroek stappen: er wordt een informatiewaaier voor ouderen ontwikkeld, die inmiddels regionaal wordt opgeschaald.
Ook andere wijken laten zien dat Wijken Gezonder vooral werkt wanneer samenwerking concreet en klein wordt gemaakt. Zo koos WSV WASSKRACHT in Wassenaar direct voor een samenwerkingsovereenkomst in plaats van vrijblijvende plannen.
Veel vragen die in de spreekkamer terechtkomen, hebben niet alleen een medische oorzaak. Soms gaat het ook om eenzaamheid, schulden, onzekerheid of praktische problemen thuis. Daarom brengt Wijken Gezonder zorg en welzijn dichter bij elkaar.
“Gezondheidsproblematiek is vaak ook welzijnsproblematiek, en andersom.”
Eke Gerritsma, coördinator welzijn binnen Wijken Gezonder
Dat vraagt om korte lijnen: bijvoorbeeld wanneer een huisarts bij valpreventie de apotheek betrekt vanwege medicijngebruik of wanneer een inwoner met een niet-medische vraag sneller bij welzijn terechtkomt. Manager RESV Sven Zeilstra vat die omslag treffend samen:
“In plaats van dat wij zeggen: dit is het aanbod, gaan we nu kijken: wat is de vraag?”
Sven Zeilstra, Manager RESV Wijken Gezonder
Gezonde wijken ontstaan niet vanuit een projectplan, maar vanuit vertrouwen, korte lijnen en de bereidheid om over de eigen organisatie heen te kijken. Wijken Gezonder zet daarvoor een structuur neer die licht genoeg is om praktisch te blijven, maar stevig genoeg om echt verschil te maken. Meer weten of weten wat dit voor de wijk, praktijk of organisatie kan betekenen? Neem een kijkje op wijkengezonder.nl of neem contact op via info@wijkengezonder.nl.